Kijk over de grenzen van je vak: Archives without Borders

Maandag 30 en dinsdag 31 augustus staat het Vredespaleis in Den Haag in het teken
van het internationale KVAN/VVBAD-congres Archives without Borders:
http://www.archiveswithoutborders.org .

Een congres over het belang van archieven voor de democratische rechtsorde en een
betrouwbare en controleerbare overheid. Archieven en mensenrechten. Geen issue voor
archivarissen in de organiserende landen Nederland en België of juist wel?

Onze wereld, de wereld van informatie, is in toenemende mate de wereld van internet
en kent geen grenzen, hooguit overvloed of taalkundige beperkingen. In die wereld
denken we samen, internationaal, aan oplossingen voor het duurzaam bewaren en
beschikbaar stellen van informatie. De grenzen tussen landen, archiefinstellingen en
administraties vervagen. Worden papieren archieven vaak pas decennia na hun vorming
overgebracht naar een archiefbewaarplaats, digitale informatie die gisteren werd
gevormd kan morgen al worden geopenbaard. Diverse landen hebben hun wetgeving aan
deze ontwikkeling aangepast: het publiek heeft Recht op Informatie en ja, altijd
zijn er machthebbers die daar niets van moeten hebben.

Voor alle vakgenoten geldt: kijk over de traditionele grenzen van je vak en verdiep
je in de informatiesamenleving, een breder begrip dan het locatiegebonden 'erfgoed.'
Niet iedereen kan dat doen vanuit een veilige positie. Zo berichtte de Guardian in
oktober 2009 over de arrestatie van de Russische historicus Michael Suprun die
onderzoek doet naar het lot van Duitse gevangenen (etnische Duitsers en
krijgsgevangenen) tijdens de Tweede Wereldoorlog in Rusland onder Stalin. Het
persoonlijke archief van Suprun werd in beslag genomen. De arrestatie, onder meer
wegens schending van privacy (!), past in het beleid van het Kremlin voor een zekere
rehabilitatie van Stalin. Voor veel Russische jongeren is Stalin een held. De
Russische inlichtingendienst arresteerde overigens ook een politiefunctionaris die
Suprun een lijst uit de archieven had overhandigd met de namen van 40.000 Duitse
Goelag slachtoffers in de periode 1945-1956.

De verontwaardiging onder historici en archivarissen was groot, niet alleen in
Rusland, maar ook in Duitsland en in Engeland waar de vermaarde schrijver,
historicus en Ruslandspecialist Orlando Figes zijn zorgen uitte over genoemde
ontwikkelingen: een deel van de bronnen die hij gebruikte voor zijn boek De
Fluisteraars (over de onderdrukking tijdens Stalin) werd in beslag genomen. Op zijn
beurt raakte Orlando Figes onlangs in opspraak. Onder pseudoniem heeft hij werken
van collega's besproken, en afgekraakt, op Amazon.com. Het informatiepad is hier en
daar bijzonder glibberig. Zie je daarop maar eens staande te houden als historicus
of archivaris.

Het congres Archives without Borders zet ons weer met beide benen op de grond:
betrouwbare en controleerbare informatie, voor iedereen toegankelijk, daar gaat het
om. Als je dat belang onderkent en daarover van gedachten wilt wisselen en
interessante sprekers wilt horen, kom dan naar Archives Without Borders: Meeting
place for the international archival and information management society.