Vlaams regeerakkoord over archief & erfgoed

Gisteren 9 juli 2009 om 17u stelde formateur Kris Peeters en de voorzitters van CD&V, N-VA en SP.A het bereikte regeerakkoord voor. Wij bekeken even wat er in te lezen stond voor archivarissen en erfgoedbeheerders. Het volledige regeerakkoord met de titel "Een daadkrachtig Vlaanderen in beslissende tijden.  Voor een vernieuwende, duurzame en warme samenleving" kan u trouwens volledig hier nalezen.

Wat archief betreft bladeren we meteen door naar het hoofdstuk III. Inzetten op een warme samenleving, tweede titel Cultuur, Jeugd en Sport, punt a. Cultuur.

Vlaanderen heeft een bijzonder rijke geschiedenis en culturele traditie. Daarom bewaren, onderzoeken en ontsluiten we ons erfgoed. De uitvoering van de UNESCO-conventie zal het beleid voor immaterieel cultureel erfgoed verder vorm geven.
We willen een inhaalbeweging voor het behoud, het bewaren en het ontsluiten van het cultureel erfgoed, waaronder ook het rijke muzikale erfgoed. We zoeken oplossingen voor het probleem van digitale bewaring, archivering en ontsluiting. In nauw overleg met de mediasector, de archief- en erfgoedorganisaties en op basis van de verworven kennis binnen het IBBT richten we een Vlaams Instituut voor de archivering en ontsluiting van het audiovisueel erfgoed in Vlaanderen op (de Waalse
Krook, Gent).
[...]
In het kader van een geïntegreerd erfgoedbeleid zet de Vlaamse Regering in op een meer gesystematiseerde en uitdrukkelijke aandacht voor het religieus erfgoed. Bovendien moet het Centrum voor Religieuze Kunst en Cultuur (CRKC) als Vlaams expertisecentrum voor het religieuze erfgoed, zowel binnen als buiten de kerkelijke gemeenschap, ook voor het onroerend erfgoed erkend worden, zodat het alle betrokkenen optimaal kan begeleiden bij behoud, beheer en herbestemming. (p. 70)

Onder hetzelfde hoofstuk, titel 4. Een diverse en kwaliteitsvolle mediasector lezen we het volgende:

We maken werk van de digitalisering en ontsluiting van het VRT-archief ten behoeve van andere televisieomroepen en scholen, bibliotheken,… (p.76)

Dit overigens het enige stuk waar de bibliotheeksector vermeld wordt. Over (onroerend) erfgoed lezen we echter heel wat meer. Om te beginnen in hoofdstuk II. Vlaanderen in Actie om de toekomst te winnen, onder doorbraak 2, punt 10. Een levendige landbouw- en visserijsector.

Gezien de maatschappelijk historische relevantie stimuleren we het behoud van levend erfgoed en streekgebonden productie. (p. 36)

Onder hetzelfde hoofstuk, doorbraak 5. Groen en dynamisch stedengewest lezen we:

Investeringen in de restauratie van het onroerend erfgoed in onze steden en gemeenten zijn goed voor de economie en dragen bij tot de aantrekkelijkheid en leefbaarheid. (p. 47)

en

We herbekijken de regeling in verband met de machtigingen door onroerend erfgoed bij vergunningsaanvragen, zodat sneller vergunningen uitgereikt kunnen worden, en we werken de tracés en bufferstroken op de gewestplannen voor infrastructuren die niet meer gerealiseerd zullen worden, snel weg. (p. 49)

.
Nog steeds hetzelfde hoofdstuk, titel 4. Archeologisch en kunsthistorisch erfgoed renoveren en beschermen, gaat verder met:

We maken werk van het restaureren en beschermen van kunsthistorisch, archeologisch, kerkelijk en varend erfgoed en we maken het hedendaags bruikbaar. We zoeken naar oplossingen voor de hogekostprijs en coördinatie van inspanningen van verschillende overheden bij grote monumenten.
We maken van de administratie Onroerend Erfgoed een zichtbare en herkenbare entiteit.
We maken een nieuw decreet onroerend erfgoed, waarin het Verdrag van Malta volledig tot zijn recht komt, en we gaan de versnippering binnen het domein onroerend erfgoed radicaal tegen. (p. 52)

In het eerder vermelde hoofdstuk III, titel Cultuur, jeugd en sport vinden we:

De Vlaamse Regering bevestigt het belang van de sectorale subsidiestromen voor het lokale jeugd-, cultuur-, sport- en erfgoedbeleid. (p. 69)

en onder punt b. Strategisch toerismebeleid tenslotte:

De Vlaamse Regering zal, in het kader van een beleidsdomeinoverschrijdend plan rond ‘100 jaar Groote Oorlog’, initiatieven in Vlaanderen nemen en ondersteunen die inspelen op de eeuwherdenking van de Eerste Wereldoorlog specifiek in de frontstreek. Dat wervend project wordt met toerisme als trekker - als een hefboom gebruikt in het beleid voor toerisme, cultureel en onroerend erfgoed, wetenschappelijk onderzoek, internationaal beleid, en onderwijs en vredeseducatie. De omroepen worden daarbij actief betrokken en er wordt een projectloket opgezet, dicht bij de relevante plaatselijke netwerken en cruciale actoren.  
Onze rijke eet- en tafelcultuur en de conservatie, restauratie en ontsluiting van ons erfgoed benutten
we als toeristische troeven. (p. 74)

De stukken over musea en de brede kunstensector citeren we hier niet, maar komen net als archief voornamelijk aan bod in Hoofdstuk III, titel 2, punt a. Cultuur.

Conclusie
We willen ons hier niet te buiten gaan aan een diepgaande analyse, daarvoor wachten we liever de beleidsnota af van de toekomstige minister van Cultuur, Jeugd en Sport. Toch willen we even enkele opmerkelijke passages aanstippen:
- De nieuwe regering zet wat archief betreft in op religieus en audiovisueel erfgoed. Daarbij worden uitdrukkelijk de projecten van het CRKC en de VRT bij naam genoemd.
- Speerpunt inzake archief & digitaliseringsbeleid wordt het te bouwen centrum aan de Waalse Krook, waar onder meer het Vlaams Instituut voor Archivering die zich hoofdzakelijk zal concentreren op de digitalisering en bewaring van audiovisueel erfgoed. Een Vlaamse versie van het Centrum voor Beeld & Geluid in Hilversum? Het is niet echt duidelijk of binnen dat kader ook een centraal Vlaams digitaal archiefdepot zal gecreëerd worden.
- Richtlijn wordt (of blijft zo je wil) de UNESCO-conventie. Zeer algemeen dus en hoewel het Kunstendecreet aan bod komt, wordt er met geen woord gerept over het Vlaams Archiefdecreet of wordt dit al beschouwd als een fait accompli?
- Voor het onroerend erfgoed staat men een volwaardig intersectorieel beleid voor, doorheen landbouw, stedenbeleid, ruimtelijke ordening en vooral toerisme. Daarin springt de eeuwherdenking van de Groote Oorlog een sleutelrol.

Al jullie reacties op het regeerakkoord zijn hieronder welkom!

In mijn bovenstaande beperkte analyse vergat ik een nogal essentieel punt in het regeerakkoord: punt 8. Digitalisering onder Hoofdstuk II, Doorbraak 3. Innovatiecentrum Vlaanderen.

Vlaanderen ambieert terecht een koppositie met betrekking tot de informatiemaatschappij. Een
voorwaarde om daaraan volwaardig deel te nemen, is de digitalisering van ons rijke wetenschappelijke
en culturele patrimonium. Daarnaast worden vandaag vele werken en documenten op digitale dragers
gemaakt die als digital born bewaard en ontsloten moeten worden Digitalisering is daarbij geen doel
op zich maar een middel om een meerwaarde te creëren voor diverse domeinen (cultuur, innovatie,
onderzoek, onderwijs, toerisme, media enzovoort) en uiteraard ook voor het publiek.
De realisatie van een publieke digitale ruimte vraagt om een beleid dat bij uitstek integraal
transdisciplinair (wetenschap, innovatie en onderzoek, onderwijs, media, cultuur en dergelijke) en dus
beleidsdomeinoverschrijdend uitgetekend en aangepakt wordt. Vele beleidsuitdagingen zijn immers
dezelfde en de oplossingen moeten dan ook multidisciplinair uitgewerkt en gedeeld (kunnen) worden.
We moeten vooral streven naar schaalvoordelen en een verhoogde efficiëntie door samen te werken.

Vlaanderen ontwikkelt daarom een horizontaal beleid voor digitalisering en legt daarbij de klemtoon op
een inhaalbeweging op het vlak van digitalisering, het verhogen van de toegang tot hoge
bandbreedte, competentiebevordering, samenwerkingsverbanden en kennis.