Arbitragehof vindt dat vrijzinnige recht heeft op eigen archiefinstelling

Als Vlaanderen aan de katholieke, de socialistische, de liberale en de Vlaams-nationale strekkingen subsidies geeft om een eigen ,,archief'' op te richten, dan mag het zulke subsidies niet weigeren aan een archief van de vrijzinnigheid. Die strekking heeft dan ook recht op een eigen archief, vindt het Arbitragehof, het Belgisch grondwettelijk hof.

uit: 'De Standaard', 3/2/2006

Als de katholieke strekking een archief krijgt, moet de vrijzinnige er ook een krijgen, is de redenering van het hof.

  uit: 'De Standaard', 3/2/2006

Wat mij betreft, alvast twee vragen:

    * Wat met het 'Vrijzinnig Studie-, Archief- en Documentatiecentrum "Karel Cuypers" '?
    * Wat met de archieven die al aan andere archiefinstellingen geschonken werden?

In het topic "Politieke archieven in niet-politieke archieven" suggereerde ik al dat het Liberaal Archief naar analogie van andere gesubsidieerde archieven zijn blikveld zou verbreden naar de vrijzinnigheid. Ik wil even benadrukken dat dit enkel een hypothese was, niet op enige feiten gebaseerd. De redenering van Lawrence dat er eerder naar het liberalisme op internationaal vlak zou gekeken worden is dan ook iets waarschijnlijker.

In ieder geval lijkt het dat we vooruit liepen op de feiten want vandaag staat er in De Standaard een artikel (p. 2)dat verhaalt over het Arbitragehof dat in een prejudicieel advies aan de Raad van State stelt dat de vrijzinnigheid recht heeft op een eigen gesubsidieerd archief. De situatie is in die zin problematisch dat het Arbitragehof zich uitgesproken heeft over het decreet van 1985. Een decreet dat in 2002 hernieuwd werd en waar naast de traditionele 4 ook Karel Cuypers, AMVB en DACOB werden opgenomen. Dat zij werden opgenomen vind ik een goede zaak, ik vind dat naast de 4 "zuilarchieven" deze archieven evenzeer recht hebben op subsidies, al is hun werkveld onmiskenbaar kleiner dan de 4 traditionelen.

Ik weet niet hoe de situatie juridisch ineen zit, alleen kan ik alleen maar bedenken dat het een interessant en moeilijk geval wordt voor de Raad van State. Zoals gezegd ben ik voorstander om ook deze 3 kleinere archieven op te nemen in het decreet voor privaat-rechterlijke archieven, maar ik ben niet akkoord met de redenering van het Arbitragehof. Volgens mij besteden het LA en AMSAB wel degelijk aandacht aan de vrijzinnige archieven. Het Arbitragehof redeneert verder dat als de katholieken een archief hebben, de vrijzinnigen dat ook mogen. Ik vind dat persoonlijk een foute redenering. Het KADOC is geen archief van de katholieken, maar eerder van de katholieke zuil en naar mijn mening is er een verschil tussen een "geloof" en een politieke beweging. Denk maar eens aan de synoniemen van de 4 traditionele privaat-rechterlijke archieven: zuilarchieven, politieke archieven en kleurarchieven. De vrijzinnigheid is een idee die zowel in de liberale, socialistische en ook vlaamse bewegingen terug te vinden is. Nogmaals, ik ben voorstander van het opnemen van deze drie archieven, want naast het VC Karel Cuypers zijn er ook het Archief en Museum voor het Vlaams Leven in Brusssel (AMVB) en Documentatie en Archief van de Communistische Beweging (DACOB), maar ik kan mij niet vinden in de argumentatie van het Arbitragehof. Wat ik mij deze trouwens ook afvraag, waarom een uitspraak over een oud decreet terwijl er al een recenter en beter decreet bestaat...

Onze collega Eric Hennekam en archiefnieuwsbrenger was zo vriendelijk het artikel in te scannen en online te plaatsen: http://forum.archieven.org/index.php?topic=3753

Ik heb "ja" gestemd onder enig voorbehoud.
Ik ga ervan uit dat dit voor het VSADKC meer rechten zou moeten geven en hoewel de argumentatie steekhoudt dat binnen het liberalisme en socialisme sterk vrijzinnige currents gevonden kunnen worden, houdt dit niet in dat een andere maatschappelijke denkwijze die voor een groot deel losstaat van politiek een duidelijke eigen plaats krijgt.

Wat met al gedoneerde archieven?
Ik ben zelf nog geen archivaris van een bepaalde dienst, dus weet ik niet hoe ik er zelf precies tegenover zou staan, maar radikaal verkeerd geplaatste archieven zouden toch een meer correcte plaats moeten kunnen krijgen.

Ik vind een mogelijke opname van de kleinere archiefdiensten een goede zaak.

Met betrekking tot vrijzinnigheid:
Ik ga ervan uit dat dit voor het VSADKC meer rechten zou moeten geven en hoewel de argumentatie steekhoudt dat binnen het liberalisme en socialisme sterk vrijzinnige currents gevonden kunnen worden, houdt dit niet in dat deze maatschappelijke denkwijze samenvalt met de politieke stromingen waarin zij het meest voorkomt.

Zoals Tom aanhaalt, beschouw ik het KADOC in de eerste plaats als een archiefbewaarplaats van de katholieke politiek. Ik ben geen kenner in verband met de samenwerkingsvorm tussen FoKAV en KADOC, maar aangezien KADOC-KULeuven, het Rijksarchief en de gemeentearchieven als samenwerkende bewaarplaatsen opgesomd worden, lijkt het er toch op dat ook hier het KADOC zich beperkt tot de brede politiek-maatschappelijke stroming van het katholicisme.
Verduidelijking is altijd gewenst.

Soms gaat het spreekwoord "Gelijke monniken gelijke kappen" op.
Maar bij de afwegingen voor het wel of niet verstrekken van een subsidie  ben je bijna altijd subjectief bezig.
En dat maakt het zo moeilijk. Met voelt zich tekort gedaan als men gelden ontvangt.
Voor subsidie verstrekkingen bestaan criteria (deze ken ik dit geval niet).
Een criterium kan bijvoorbeeld zijn dat een bepaalde politieke/categoriale stroming belangrijk moet zijn geweest voor de historisch ontwikkeling van Vlaanderen.  Maar ook dan verval je een subjectiviteit. Want wat is "belangrijk"?
Gevolg is bijna altijd eindeloze discussies, "gekwetste" instellingen etc.
Al met al -en uitgaande van mijn geringe kennis van de vLaamse situatie in deze- vind ik het nogal wat die uitspraak van het arbitragehof.
Daarom ben ik erg benieuwd naar de verdere discussie op dit forum en zal die met grote belangstelling volgen.

Naar mijn mening maakt dit alles weer extra onduidelijk:

• Er zijn de 4 grote zuilarchieven (decreet van '85)
• Dan zijn er nog de kleinere zuilarchieven (decreet van '02'), die de raad blijkbaar niet in rekening brengt
• Dan is er nog het feit dat er al zoiets bestaat als het 'VC Karel Cuypers '. Wat voor een zootje wordt het als er daarnaast nog een andere vrijzinnige archiefinstelling zou bestaan.
• En wat als dan de milieubewegingen  ook een eigen archiefinstelling zouden willen. En dat terwijl er al heel wat neergelegd is in instellingen zoals het Amsab?
  (Of als nog andere maatschappelijke strekkingen hun instelling zouden willen)

Als men zo'n aanpak verder doortrekt krijg je een enorme versplintering van het archieflandschap. En dat terwijl de doorsnee goed geschoolde burger zijn weg al niet meer vindt. En dan spreken we nog niet over de versplintering van de (al beperkte) middelen waarover archieven beschikken.
Zo'n versplintering lijk me geen aantrekkelijk perspectief. Het lijkt me veel beter om eindelijk eens "orde op zaken" te stellen in de archiefwereld, met een gedegen archiefwet en een archieflandschap dat duidelijk is voor de doorsnee burger.
Kortom: een goede wetgeving, een (ver)eenvoudig(d) archieflandschap, en voldoende bekendmaking naar de geïnteresseerde burger toe.

Ik zou het in wezen verkeerd vinden indien het VSADKC een tegenhanger zou krijgen.
Dat zou inderdaad tegenstrijdig zijn.

Ik zou het in wezen verkeerd vinden indien het VSADKC een tegenhanger zou krijgen.
Dat zou inderdaad tegenstrijdig zijn.

Ik denk niet dat dit de bedoeling zou zijn. Mijn interpretatie van de feiten is dat men met "een archief voor de vrijzinnigen" al het VSADKC in gedachten had. Het decreet van 2002 is goed en duidelijk en het kent de facto dus 7 privaat-rechterlijke archieven een subsidie toe: ADVN, AMSAB, LA, KADOC, VSADKC, DACOB en AMVB.

Wat ik mij deze trouwens ook afvraag, waarom een uitspraak over een oud decreet terwijl er al een recenter en beter decreet bestaat...

In het artikel staat inderdaad niets over wie naar de Raad van State is getrokken en waarom. Mijns inziens ontbreekt hier een behoorlijk stukje "context" als het ware. I'm really shocked 

o jee, nog een extra wetsregeltje waar we rekening mee moeten houden
Persoonlijk ben ik tegen een verdere versplintering, zoals Tom zegt, we hebben al 7 privaatrechterlijke archieven
... moet de vrouwenbeweging misschien ook nog een eigen archief hebben? archief van de gepensioneerden? Archief voor kinderen? archief van de postzegelverzamelaars?....

... als ze niks beters te doen hebben, mogen ze de archiefwet eens aanpakken in plaats van onze schaarse middelen te versplinteren...